Poliakrilonitril Üretimi Ve Özellikleri

Poliakrilonitril üretimi ve özellikleri

Harmancıoğlu,M.'na göre Poliakrilcnitril liflerinin temel maddesi olan akrilonitril 1893 yılında Almanya da elde edilmiş olmasına rağmen 1930 yılına kadar sadece laboratuar çalışmalarında incelenmiştir.2.dünya savaşı sırasında sentetik kauçuk eld etme amacıyle akrilonitril üretimi genişlemiştir.Bu madde daha sonra sentetik kauçuktan baska plastik ve sentetik lif üretiminde de önem kazanmıştır.Akrilonitril maddesinin addisyon polimerizasyonuna yatkın oluşu lif üretiminde kolaylık sağlamıştır.

Savaş boyunca poliakrilonitril lif denemeleri Almanya ve Amerika'da yürütülmüş ve üretilen lifler orduların gereksinimlerini karşılamıştır. ilk poliakrilonitril lfi 1945 yılında Du pont firması tarafından Fiber A adıyla piyasaya sürülmüştür.Bu lif daha sonra 1950 yılında flament şeklinde orlon adıyla üretilmiştir. Vinil siyanür olarak da isimlendirilen akrilonitril,doymamış bir karboksili asid olan akrilik asidin nitrilidir.

CH2=CH-COOH ( AKRİLİK ASİDİ) CH2=CH CN (AKRİLONİTRİL MONOMERİ)

Akrilonitril petrol destilasyon ürünlerinden kolay ve ucuz yöntemlerle elde edilebilmektedir.Sıvı haldeki akrilonitril çeşitli katalizörler kullanılarak poliaddisyon reaksiyonu ile polimerleştirilir.

CH2=CHCN+CH2=CHCN+........____ CH2CHCN (POLİAKRİLONİTRİL) (PAN)
Bugün orlan 41,orlon81,PAN adlarıyla bilinen ik orllon tipleri,monomer olarak sadece akrilonitril içeren saf polimerlerdir.Ancak bu liflerin tekstil özelliklerivmükemmel olmakla beraber ne hidrojen köprüsü, ne de kimyasal bağ oluşturan bağ içermemesi nedeniyle boyanması çok zor olduğu için saf polimer şekillleri tekstil alanında önemini kaybederek kolay boyanabilen kopolimer piyasaya çıkmıştır.Yani vinil siyanür maddesinin yanında ortama başka bir monomer ilave edilmektedir. Akrilik liflerinin özellikleri,modifiye edici tipine ve miktarına bağlıdır.Bu monomerlere örnek olark vinil pirazin,vinil klorür,vinil asetat,metil akrilat,vinil pridin gibi vinil bileşikleri ve metakril asit ile stiren-sülfonik asit gösterilebilir.


Bu nedenle çeşitli adlarla piyasada sürülen bu liflerin özellikleri de birbirinden farklılık göstermektedir.Ancak bunları piyasada üreten firmalar gizli tutmaktadır.ve patentli olarak satmaktadırlar.Bundan dolayı üretim detayları literatürde yre almaz.


POLİAKRİLONİTRİL LİFLERİ BU FARKLILIKDAN DOLAYI İKİ SINIFTA TOPLANIR.Ç
1- Akrilik lifler; Poliakrilonitril lifindeki akrilonitril yüzdesi %85 veya daha fazla ise bu liflere akrilik lifleri denir.
ÖRNEK; Orlon,Acrilon,Creslan,Zefran lifleri gibi


2-Modakrilik lifleri; Poiakrilonitril lifindeki akrilonitril yüzdesi %85-%35 arasında ise bu liflere modakrilik lifleri denir.
ÖRNEK; Verel modakrilik,Sef modakrilik;Dynel modakrilik lifleri gibi.


Akrilonitriol monomerlerinin zincir reaksiyonu ile birleşerek oluşturduğu poliarilonitril polimeri,ısıtılarak eritilmesi sırasında dekompoze olma eğilimi gösterdiğinden yumuşak çekim yerine kuru ve yaş çekimle flament haline getirilir.
Yaş çekimle elde edilen liflerin enine kesitleri yuvarlak veya böbrek biçimindedir.Kuru çekimle elde edilenler ise büyük fasülya tanesi kesitini andırır.


PAN LİFLERİNİ ÖZELLİKLERİ
%100'e yakın PAN dan oluşan liflerde kristalin bölge oranı %70-80 arasındadır.Bu flamentin dayanıklılığı içinde %15 varan oranla monomer eklenmiş akrilik liflerden daha fazladır.bunun nedeni polimer zincire monomer molekül girdiğinde kristalin bölge oranının azalmasıdır.Mukavemet stapel ve tow liflerde kuru halde 17.6-3.17 cn/tex yaş halde 14-23.7 cn/tex arasındadır.Islandıklarında dayanıklılığı bir miktar azalır.Flament haldeki liflerde ise kuru halde 34 cn/tex,yaş halde ise 32-34 cn/tex arasındadır.


Akrilik liflerinin  uzama özelliği oldukça yüksektir.Flament telleri kuru halde %23-30 oranında yaş halde %23-30oranındadır. bu liflerin esneklik özelliği iyi sayılabilir örneğin; %1 kuru oranında uzatılmış bir lif %95 oranında geri dönüş yeteneği gösterir.Fakat bu uzama oranı yükseltilirse geri dönüş esnekliğini tam gösteremez.
Akrilik liflerinin başlangıç modülleri yüksektir.Normal koşullarda %1-3 oranında rutubet absorbe ederlerStandart nem içerikleri %1-2.5 arasındadır.


PAN liflerinin tutumları yumuşak,rezilyans özellikleri iyi,bakımı kolaydır.Kesikli halde iken yüne benzer.

Yorumlar

Yorum Yaz

Değerlendirme yapınız 1-5 arası!

Bizden haberdar olmak ister misiniz?


Copyright, Her hakkı saklıdır.e-tekstil.com

Iyzico