Pamuk Lifinin İplik Kalitesine Etkisi

Pamuk Lifinin İplik Kalitesine Etkisi

Dünyada lif üretimi %65 bitkisel kaynaklı ,%35 kimyasal kaynaklı ve %5hayvansal kaynaklıdır.Pamuk lifleri dünyada dünyada en fazla üretlrn ve tüketilen lif olma özelliğini korunaktadır.


Pamuğun bazı özellikleri

Bunlar ölçüle bilen ve kalite etkisi olan özelliklerdir.
Nepsler.
Nopeler.
Olgunluk.
Mukavemet.
Elastikiyet.
Yapışkanlık.
Kısa elyaf miktarı.
Uniformite.
Yabancı madde.
İncelik.
Uzunluk.
Renk.
Çiğit partikülü.

Neps , kısa ve kalın yerlerin önemi

Neps işletmeler proses aşamasında kırılan elyafların belirli bir çekirdek etrafına toplanması ile oluşan topakçıklardır.Kozadan çıkan pamukta neps yoktur .
Nepsler esas olarak ikiye ayrılırlar:Ham madde nepsleri genellikle bitkisel kökenli veya olgunlaşmamış elyaf varlığında oluşur.İşletme nepsleri çırıçırlamada ve taramada oluşur.Makine ayarları iyi yapılırsa nepslerin büyük bir kısmı arıtıla bilir.

Pamuk elyafında olgunluk

Pamuk elyafının en önemli ve başta gelen öelliğidir.incelik , mukavemet gibi temel özellikleri direkt etkiler.
Elyaf kırılması.
Düşük iplik mukavemeti
Kötü kumaş görünümü.
Farklı boya çekme yeteneği dolayısıyla boyamada zorluk
Olgunlaşmamış elyafın doğuracağı birkaç kötü sonuçtur.%84 ve yukarısı çok olgun%77-84 arası olgun ,%68-76 iyi olgun %60-67 arası orta olgun ve %60 aşağısı olgunlaşmamıştır.

Pamuk elyafında mukavemetin önemi

Pamuk elyafının mukavemeti olgunluk ve incelikle doğrudan ilgilidir.Elyaf mukavemeti ise iplik mukavemetini etkiler.

Elyaf kırılmaları.
Toz oluşması.
İplik kopuklarının artması
Eğrilebilme sınırının düşük olması.


Mukavim olmayan elyafın yaratacağı bazı olumsuzluklardır.Mukavemet Presley cihazı veya stelometre ile tayin edilir.PM (presley mukavemeti) 93 ve yukarısı elyafın mukavim 70 ve aşağısı yetersiz olduğunu verir.
Stelometre ise gr/tex olarak mukavemeti ve elyafın elastikiyetini verir.elastikliği %5,3 ve aşağısı yetersiz , %8,1 ve yukarısı mukavim olduğunu gösterir.

Pamuk elyafında uzunluğun önemi

Pamukta kısa elyaf miktarının fazla olması mukavemeti düşürmekte ayrıca Uster düzgünsüzlük değerini de arttırmaktadır.
İplik mukavemeti azalır.
İplik düzgünlüğü bozulur.
İplik tüylenir.
Uçucu elyaf miktarı çoğalır.
Bunlar kısa elyafın oluşturacağı bir takım olumsuzluklardır.Fibrografi ve digital fibrografi elyaftaki uzunluk standartlarının saptanmasında kullanılır.

%2,5 uzunluk değeri : Elyafların paralel hale getirilmaeisinden sonra tesadüfi olarak %2,5 ' nin uzunluğu olup bu uzunluk stapel uzunluğuna yakındır.27,4mm

%50 uzunluk değeri : Elyafların taranarak paralel hale getirilmesinden sonra tesadüfi olarak %50 'sinin uzunluğu olup bu uzunluk orta değere yakındır.

Pamuk elyafında yabancı maddelerin önemi

Pamukta yabancı madde miktarının fazla olması standartı bozacağından ticari değerini azaltır.Pamuğun standart değerini tayin eden bazı özellikler;

Renk.
Yabancı madde miktarı.
Hazırlanma şekli.

Bu yabancı maddeler ,toz.toprak,yağ,metal,damga boyası,plastik ,jüt gibi maddelerdir . Yabancı madde miktarı ,Rollergine makine da çırçır olan pamukta %2,1-3,2 ve Sawgine makine da çırçır olanlarda ise %1-1,85 oranındadır.

Telef miktarının artması.
İplik kopmalarının artması.
Eğirme işleminin zorlaşması.
Tülbenr'de nope.

Temizleme elyaftaki yabancı maddelerin temizlenmesi demektir.İyi bir temizleme için elyaf içindeki yabancı maddelerin cinsini ve oranını iyi bilmek gerekir.

Pamuk elyafı içerisinde toz

Gözle görülemeyen parçacıklardır.Pamuktaki tozlar iplik üretiminde bütün iplik uniformitesini düşürdüğü gibi üretimde de randıman düşüklüğüne sebebiyet verir.

Pamukta renk ve önemi

Pamuk derecesinin saptanmasında rol oynar pamuk renk ve tonlarına etkiya bazı faktörler vardır bunlar;

Toplama sırasında tarlada uzun süre bekleyen pamuk grileşir.
Kozaların olgunlaşması gecikir ve kozalar soğuğa maruz kalırsa gri-mavimtrak bir renk alır.
Bazı zararlı maddeler ve hasta pamuk sarımtırak lekeler yapacağı gibi çırçırlama esnasında çiğitlerin ezilmesi de buna sebep olur
Yansıma değeri Rd75'den az ve sarılık değeri +b10' fazla olmalıdır.

Pamuk elyafında inceliğin önemi

Pamuk lifinde çeper kalınlığı,kalıtıma ve çevreye bağlı olarak değişir.Eğrilecek iplik ve dokunacak kumaş tipine göre seçilecek elyaf önemli bir kriterdir.Pamuk elyafının incelik ve uzunluk değerlerinin saptanması halinde hangi numaraya kadar iplik yapılabileceği tahmin edile bilir.Ayrıca o iplikten yapılacak kumaşların görünüm ve tuşelerinide etkiler.Pamuk elyafının incelik tayini Micronaire aleti ile yapılır.Bir inç uzunluğundaki 1000 adet elyafın micro gram olarak ağırlığıdır.3micronaire ve altı çok ince ,6 micronaire ve üstü kalın olarak adlandırılır.Suni elyafta incelik "denier"ve "tex" ilede hesaplanır.

Denier : 9000 metre uzunluğundaki elyafın gram olarak ağırlığıdır.
Tex : 1000 metre uzunluğundaki elyafın gram olarak ağırlığıdır.

Ağırlık biriminin tersi olarak uzunluk sistemide özellikle iplik numaralandırmada kullanılır.Birim ağırlığın uzunluğu esastır.Metrik (Nm) ve İngiliz (Ne) olarak ikiye ayrılır.

Nm : bir gram ipliğin metre olarak uzunluğu.
Ne : bir libre (pound) hanks olarak uzunluğudur.

Elyaf ne kadar ince olursa ,o kadar düzgün , kolay bükülebilen ve sağlam bir yapı alır.

Pamuk elyafında elastikliğin önemi

Pamuktaki doğal bükümler iplik yapımını kolaylaştırı.Uzama kabiliyeti %3-10 arasındadır.Bükülme için belirli bir elastikiyete ihtiyaç vardır.aksi halde elyafı iplik haline getirmek imkansızdır.

İplikçilikte karşılaşılan sorunlarda tarak makinalarının önemi

Tarak makinalarının görevi şöyle sıralana bilir;

Pamuğun nepslerden temizlenmesi
Yabancı maddelerden temizlenmesi
İnce tozların temizlenmesi
Pamuk demetlerinin tek bir lif görünümüne gelinceye kadar kırmadan itinalı bir şekilde açılması
Elyafı paralel hale getirmek
Paralel hale gelen elyafı düzgün bir şerit haline getirmek

Tarak makinalarında nepslerin %68' e varan bir kısmı düzgünce açılır.Gerikalanı ise şapkalar vasıtası ile dışarı atılır.tarakta giderilen nepsler tarak garnitür tellerine ve tarak ayarlarlarına ,doffer devrine bağlıdır


Bir tarak makinası tarama segmentleri yanı sıra webclean sayesinde neps,çepel ,kısa ölü elyaf temizleme ve toz emme işlevlerini yerine getiri.

Sonuç

İster dikiş ipliği olsun ,ister blu-jean kumaşı dokuma amaçlı olsun düzgün ve kaliteli bir mamül üretmek için pamuğun özelliklerini iyi bilmek gerekir.Pamuğun bütün özellikleri iplik kalitesini etkilediği gibi iplik prosesini de tayin eder.
Pamuk alınmasında ne kadar titiz,ve amaca uygun olanı seçilmede kararlı davranılırsa , işletmede de iplik oluşumu ile ilgili hatalar ve şikayetler o kadar azalmış olur.
Tarak makinalarında uygulanmakta olan tanbur aksi istikamete dönen şapkalar ile çalışır halde olan şapka sayısının azaltılması ile neps,kısa elyaf ve çepelde o kadar azalma kaydedilmiştir.
Günümüzde nopeler bir kusur sayılmamaktadır .Uygun garnitür kullanarak bunların oranını sıfıra kadar düşürmek mümkündür.Neps sayıları da belirgin oranda düşmüştür.

Yorumlar

Yorum Yaz

Değerlendirme yapınız 1-5 arası!

Bizden haberdar olmak ister misiniz?


Copyright, Her hakkı saklıdır.e-tekstil.com

Iyzico