Dokuma Konstrüksiyonu

1- BEZAYAĞI DOKULAR

Bu doku tarzı çözgü ve atkı ipliginde sağlam , dayanaklı , aynu zamanda an basit şekilde çaprazlanmasından meydana gelir.


Bezayağı örgüsünde çözgü ve atkı ipliklerinin bağlanışı hasır örgüyü andırır. Örgüler içinde en basit olan bezayağı dokular her tür pamuklu , yünlü , sentetik kumaşların üretiminde kullanılırlar. Çünkü hem işlemi kolay, hem de bağlantı noktalarının sıklığından dolayı kumaşlar dayanıklıdr. Bu dokularda çözgü iplikleri iki eşit gruba ayrılır. Bir grup çözgü ipligi yukarıydayken , diğer grup aşağıda bulunur. Yani çözgü iplikleri bir kere atkının üstündeyken , bir kere de atkının altında yer alır.


Bezayağı Dokunun Özellikleri:

Bezayağı dokunun özellikleri şöyle sıralanır:

• Çözgü ipliği yükselme ve alçalmaları aynı derecededir,
• Çözgü ipliği sıklığı atkı ipliği sıklığına eşitse dokunun daneli bir görünümü vardır ,
• Çözgü ipliği atkı ipliğinden daha yoğun olduğu hallerde doku hafif enine rips görünümünü , aksi halde uzunlamasına rips görünümünü verir,
• Çaprazlamalardan meydana gelen delikcikler dokuya ayrı bir karakter verir,
• Çaprazlanan iki ipliğinin bağlantılarınının sık olmasından dolayı doku sağlam ve dayanıklı bir yapıya sahipir.

Kullanıldığı yerler:
Bezayağı doku yukarıda sayılan özelliklerden dolayı hemen hemen her sahada kullanılır. Strayhgarn , kamgarn elbiselik kumaşlarda , spor, kostüm , çocuk elbiseliklerinde çift dokularda , yağmurluklarda , iç çamaşırlıklarda v.skullanılabilir.

2-DİMİ DOKULAR
Bir diğer ismiyle şerf örgüsü olarak da isimlendirilen bu dokular bezayağı örgüden sonra gelen ikinci önemli örgü türüdür.
Dimi dokular , doku yüzeyinde yukarıya doğru çıkan veya aşağıya doğru inen meyilli çizgilerden tanınırlar . Z veya S istikametinde diagonal bir şekilde inen veya çıkan bu çizgiler dokunun dimi derecesini verir ve hem çözgü hem de atkı ipliginin sıklığına göre değişir .Şayet çözgü ve atkı ipliklerinin sıklığı eşit ise 45 derecelik bir dimi doku açısı teşekkül etmiş olur . Çözgü ipliğinin sıklaşması açının daha çok dikleşmesi , atkı ipliğinin sıklaşması da açının küçülmesi demektir .

Dimi dokularda ayrıca ipliğin büküm istikametinin de önemi vardır Örneğin: çözgü ipliği Z istikamette atkı ipliği S istikamette bükümlü ise , Z istikamette dokunmuş bir dokuda diagonal dimi çizgileri çok az görülür .

Çok geniş desen imkanların sahip olan Dimi dokular çeşitlerine gore şöyle sınıflandırılır :
.
A - Derecelerine Göre Dimi Dokular

1) Bir dereceli (eğimli) Dimi dokular ,

2) Çok dereceli (eğimli) Dimi dokular .


B – Çözgü Ve Atkı İpliğinin Raporda Dağılımına Göre Dimi dokular:

1) Tek yüzlü dimiler

a) Çözgü dimileri ,
b) Atkı dimileri ,
c) Tek yüzlü geniş dereceli dimiler ,
d) Tek yüzlü çok dereceli dimiler .

3 – SATEN DOKULAR .

Saten denilince düz , pürüzsüz , yumuşak , dökümlü , parlak ve bu karaktere uygun ipliklerle dokunmuş kumaşlar akla gelir . Saten dokuların bağlama noktaları , diğer doku çeşitlerinde görülenin aksine , birbirleriyle hiç temas etmezler . Bu tür düzenli saten dokularda çözgü ipliği , raporda her sırada sadece bir kere yükselir (atkı saten ) veya bir kere inerek ( çözgü saten ) bağlantısı oluşturulur . Bu sebepten iplik alt ve üst geçişleri diğer bağlantılara nazaran daha gevşektir .
Saten dokularda en küçük rapor sayısı 5 ‘ dir . Daha büyük raporlarda da saten dokunabilir , fakat desen büyüdükçe gücü sayısının artırılması gerekir . Yani , 5 bağlamalı rapor için 5 gücü ye ihtiyaç varsa , 8 bağlamalı bi rapor için 8 gücü öngörülür . Bu yüzden çok büyük raporlardan kaçınmak gerekir.Zira uzun atlamalar dokuya arzu edilenden fazla gevşeklik vereceğinden , doku , görünümü ve kullanımı açısından özelliğıni kaybeder .
Saten dokuyu geliştirmek için istikamet gösteren Z ve S harfleri yanında indeks olarak alınan , sağa yukarıya veya sağa aşağıya doğru çıkış – iniş sayıları kullanılır . Bu sayı , rapor içinde Z ve S istikametinde olup , ilk bağlma noktasından sonra , kaç atkı ipliği atlıyarak , yukarıya veya aşağıya doğru ilerleyen müteakip bağlama noktarının yerlerini tespit etmek için kullanılır . Önemli bir hususda çıkış – iniş sayısının rapor sayısına kalanlı bölünebilir olmasıdır . Örnek olarak rapor büyüklüğü 8 olan bir saten bağlama ile bu şöyle izah edilebilir . Önce 8 , aşağıdaki gibi sayı çiftlerine parçalanır .
1+7 , 2+6 , 3+5 , 4+4 , gibi.


1+7 Rapor sayısı 8 ; 1’ bölündüğünde ,
1 çıkış sayısı ile Z istikamette bir dimi doku
7 çıkış sayısı ile S istikamette bir dimi doku meydana gelir.


2+6 Rapor sayısı 8; 2’ ye bölündüğünde , kalansız bir bölüm çıkar .
6 ya da bölünemez zira 8 ve 6 ‘nın müşterek bir bölünme sayısı
vardır yani her ikiside 2’ye bölünebilir.


4+4 Rapor sayısı 8; 4’e bölündüğü takdirde kalansız bir bölüm çıkar .


3+5 Rapor sayısı 8; hem 3 hem de 5’e kalansız bölünemediği için , her iki sayıda saten dokularda çıkış-iniş sayısı olarak alınabilir .

Atkı Saten Bağlamalar :

Kumaşın yüzü atkı ipliklerinin çok bulunduğu taraftır . Kumaşa esas atkı iplikleri hakim olduğundan çözgülerın görevi bağlantıları oluşturmaktır. Çözgü sateni ile atkı sateni arasındaki tek fark aynı raporun yüzü veya tersi olmasıdır .

Çözgü Saten Bağlamalar :


Rapordaki her çözgü ipliğinin atkı ipliğini 1 kere alttan bğlaması ile meydana getirdiği bu Saten dokunun ön yüzünde yoğun ipliklerden oluşan bir görüntü verdiğinden çözgü saten bağlamalar diye isimlendirilirler.


4- TÜREMİŞ DOKULAR

Ana dokulara bağlı kalıp , verilen raporun büyüklüğü değiştirilmeden , atkı veya çözgü ipliğini , bazen her ikisini de yeniden düzenleyerek çok çeşitli bağlantılar türetilir . Bu sebepten bunlara türemiş dokular adı verilir ve aşağıdaki sıralamaya gore şöyle gruplandırılırlar:

A.Bezayağı Dokudan Türemeler:

1) Rips Dokular

a) Enine ripsler
Düz enine Ripsler
Karışık enine Ripsler

b) Uzunlamasına Ripsler
Karışık uzunlamasına Ripsler
Bağlama noktalarının yer değiştirmesiyle ile oluşan
uzunlamasına Ripsler

c)Desenli Ripsler

d)Kuvvetlendirilmiş Ripsler
Kuvvetlendirilmiş enine Ripsler
Kuvvetlendirilmiş uzunlamasına Ripsler

e)kauçuk dokular

2) Panama

a) Düz panamalar
b) Karışık panamalar
c) Desenli panamalar

3) Arpa Tanesi Dokular ve Etamin Dokular

B. Dimi Dokudan Türemeler:

1) Sivri Uçlu Dimiler

a) Enine zikzak
b) Uzunlamasına zikzak
c) Sivri uçlu kareler
d) Gofret dokular

2) Çapraz Dimiler

a)Çüzgüde kırılma
b) Atkıda kırılma
d) Çözgü ve atkıda kırılma
e) Geçmeli çapraz Dimiler

3) Kesik dimiler

a) Çözgüde kırılma yapan
b) Atkıda kırılma yapan
c) Çözgü ve atkıda kırılma yapan
4) Yılan Dimiler

a) Çüzgü ipliğinin yeniden düzenlenmesiyle
oluşan
b) Çözgü ve atkı ipliğinin yeniden düzenlenmesiyle oluşan


5) Dik ve yassı Dimiler

a) Diagonal
b) Gabardin
c) Wipcord
d) Çorap örgü

6) İplik yöntemiyle yeniden düzenlenen Dimiler

a) Saten bağlamaya göre yeniden düzenlenen özel
dokular (Cover-coat , Granit , Drape , Corkscrew ,
Meyilli eğik Ripsler – Çözgü ve Atkı ipliğine gore
ayarlanmış meyilli Ripsler )
b) Karışık iplik grubu ile yeniden düzenlemeler

7) 2’li – 3’lü iplik gruplarının yanyana gelmesiyle yeniden
düzenen dimiler

a) Çüzgüde gruplama
b) Atkıda gruplama
c) Çözgü ve Atkıda gruplama

Gölgeli Dimiler

9) Süslemeli (Fantazi ) Dimiler .



A. Bezayağı Dokudan Türemeler :

1) Rips Dokular

Rips dokular bezayağı dokudan geliştırilip , iplik sayısının çözgü veya atkı istikametinde arttırılmasıyla meydan gelir .Bu sebepten sütunlu (yivli ) oluklu görünümleri vardır .

2) Panama Dokular

Panama dokular bezayağı dokunun 2 veya daha fazla iplikle dokunmasıdır , yani uzunlamasına ripslerin ve enine ripslerin birleşmesiyle geliştirilir .

3) Arpa Tanesi Dokular

Bu dokular bezayağı ve rips bağlamalara yeni bağlama noktalarının ilavesi veya eksiltilmesi ile meydana gelirler .

4) Etamin dokular ( Süzgeç dokular )

Bu dokular bezayağı bağlamadan türetilen ve bir kısım bağlama noktalarının ilavesi veya eksiltilmesi ile meydana gtirilen doku çeşitlerindendir .



B – Dimi Dokudan Türemeler :

1) Sivri uçlu dimiler:

Z ve S istikamette dimilerin aynı rapor içinde kullanılmasıyla ve her iki istikametteki dimi dokunun bir noktada birleşerek , sivri bir uç meydana getirilmesiyle oluşurlar .


2) Çapraz dimiler :

Çapraz dimilerin desenleri sivri uçlu dimilere benzerler . Burada da Z ve S istikametinde motifler kullanılır . Aradaki fark , her iki istikamet arasında bulunan sınır ipliğidir . Çok açık bir şekilde sınır çizgisi oluşturur .

3) Kesik dimiler :

İsminden de anlaşılacağı gibi dimi yukarı çıkışlarının belli bir iplik sayısından sonra kesilmesiyle meydana gelen bağlama türleridir . Kesik dimilerde çözgü iplikleri belli sayıda iplik gruplarındn sonra kırılma yapar .

4) Yılan dimiler (Dalgalı dimiler):

Dalgalı dimiler dimi eğimi düz olmayan virajlı , kıvrımlı bir şekilde oluşan dimilerdir . Büğün daha çok dekorasyon , kravat , şapkalık kumşlarda kullanılan ve jakar dokuya benzer.


5)Dik ve yassı dimiler:

Dikine dimilerde çözgü ve atkı ipliği sıklığı eşittir . Ancak meydana gelen atlamaları veya boşlukları önlemek için çözgü , atkı ipliğinden daha yoğun alınır .
Yassı dimilerde ise , atkı ipliği çözgüden daha yoğun alınıp dokuda uzun atlamalar azaltılmaya çalışılır.


6)İplik yöntemi ile yeniden düzenlenen dimiler:

Rapordaki iplik sırasının yer değiştirmesi ile oluşturulan bu düzenlemeler plansız bir şekilde geliitirildiği için krep dokulara benzerler. Fakat gene de bir kaideye bağlı olarak ve düzenli bir sıraya sokularak inkişaf edilirler.

7)Yan yana, ikili ve üçlü iplik grupları ile yeniden düzenlenen dimiler:

Rapor 2’li veya 3’lü çözgü veya atkı ipliği gruplarına ayrılır. Bu gruplarla, ya iplik sırası istikametinde veya iplik sırasının ters istikametinde veyahut da karışık bir sıra takip ederek yeni desenler oluşturulur.

Gölgeli dimiler:

Atkı dimi bağlama noktalarının, dimi dereceleri istikametinde bir takım çözgü bağlama noktaları kademeli olarak ilave edilir veya yeni kademeli olarak eksiltilirse dokuda gölgeli bir görünüm meydana getirilir; yani doku ile elde edilen gölge efekti atkı dimiden çözgü dimiye geçişi kademeli olarak işlem görmesiyle gerçekleşir. Bu tür dimilerin çok güzel renk efekti vermesi yanında, olumsuz tek bir yönü vardir ki o da, çok sayıda şaftın kullanılmasını gerektirir.

9)Süslemeli dimiler:

Ana motif olarak dimi bağlamalar daha ziyade atkı yönlü geniş dereceli veya atkı yönlü çok dereceli dimilerdir. Rapor içinde kalan boşluklara da panama, dimi çeşitleri, ribs veya fantazi bağlama gibi değişik türler ilave ederek süsleme desenler meydana getirilmiştir.

 

Yorumlar

Yorum Yaz

Değerlendirme yapınız 1-5 arası!

Bizden haberdar olmak ister misiniz?


Copyright, Her hakkı saklıdır.e-tekstil.com

Iyzico